bảng tuần hoàn
các nguyên tố hoá học
Nội dung
Sơ lược về sự phát minh ra bảng tuần hoàn
I - Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố hoá học trong bảng tuần hoàn
II - Cấu tạo bảng tuần hoàn
Ô nguyên tố
Chu kì
Nhóm nguyên tố
Củng cố và vận dụng
Sơ lược về sự phát minh ra bảng tuần hoàn

- Năm 1869, Menđêlêep phát minh ra định luật tuần hoàn - bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học.
- Có khoảng 110 nguyên tố hoá học được sắp xếp vào bảng tuần hoàn.
I - Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố hoá học trong bảng tuần hoàn
Phiếu học tập số 1
Em hãy quan sát BTH các nguyên tố hoá học (sgk - trang 41).
Em có nhận xét gì về :
- điện tích hạt nhân
- số lớp electron
- số electron hoá trị
của các nguyên tố trong cùng 1 hàng ngang và 1 cột dọc
I - Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố hoá học trong bảng tuần hoàn
Nhận xét

I - Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố hoá học trong bảng tuần hoàn
? Các nguyên tố được xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử.
? Các nguyên tố có cùng số lớp electron trong nguyên tử được xếp thành 1 hàng.
? Các nguyên tố có cùng số electron hoá trị trong nguyên tử được xếp thành 1 cột.
II - Cấu tạo bảng tuần hoàn
1. Ô nguyên tố
Nhận xét về thành phần ô nguyên tố số 13


Al
13
26,98
1,61
Nhôm
[Ne]3s23p1
+3
Số hiệu nguyên tử
Kí hiệu hoá học
Tên nguyên tố
Nguyên tử khối
trung bình
Độ âm điện
Cấu hình electron
Số oxi hoá
1. Ô nguyên tố
Liên hệ số thứ tự của mỗi nguyên tố với thành phần cấu tạo của nguyên tử.
Số thứ tự = số hiệu nguyên tử
= số điện tích hạt nhân
= số p = số e





II - Cấu tạo bảng tuần hoàn
1. Ô nguyên tố
* Ví dụ: xác định thành phần cấu tạo nguyên tử nguyên tố Urani ở ô số 92
Urani ở ô số 92, vậy Urani có:
- Số hiệu nguyên tử là 92
- Số điện tích hạt nhân là 92+
- Số p = số e = 92
II - Cấu tạo bảng tuần hoàn
2. Chu kì
Quan sát BTH và cho biết chu kì gồm những nguyên tố có đặc điểm chung gì ?

Quan sát BTH và cho biết BTH có mấy chu kì?


II - Cấu tạo bảng tuần hoàn
Chu kì là dãy các nguyên tố mà nguyên tử của chúng có cùng số lớp electron được xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân
BTH gồm 7 chu kì
Chu kì 1, 2, 3: chu kì nhỏ.
Chu kì 4, 5, 6, 7: chu kì lớn trong đó chu kì 7
chưa hoàn thành.
2. Chu kì
Bảng nghiên cứu về chu kì.

II - Cấu tạo bảng tuần hoàn
2. Chu kì
* Nhận xét
Số lớp electron = số thứ tự của chu kì.
- Mở đầu mỗi chu kì là một kim loại kiềm, kết thúc là một khí hiếm (trừ chu kì 1).
- Trong mỗi chu kì số e lớp ngoài cùng tăng lần lượt từ 1? 8.

II - Cấu tạo bảng tuần hoàn
3. Nhóm nguyên tố
Quan sát BTH và cho biết BTH có mấy nhóm, mỗi nhóm gồm những nguyên tố có đặc điểm gì?

ĐN nhóm nguyên tố: Nhóm nguyên tố là tập hợp các nguyên tố có cấu hình e tương tự nhau, do đó có tính chất hoá học gần giống nhau và được xếp thành 1 cột.



II - Cấu tạo bảng tuần hoàn
- BTH có 8 nhóm A và 8 nhóm B.
- Các nguyên tố trong cùng một nhóm có số e hoá trị bằng nhau.

3. Nhóm nguyên tố
- Nguyên tố s là những nguyên tố mà nguyên tử có e cuối cùng được điền và phân lớp s.
- Nguyên tố p là những nguyên tố mà nguyên tử có e cuối cùng được điền và phân lớp p.
- Nguyên tố d là những nguyên tố mà nguyên tử có e cuối cùng được điền và phân lớp d.
- Nguyên tố f là những nguyên tố mà nguyên tử có e cuối cùng được điền và phân lớp f.
II - Cấu tạo bảng tuần hoàn
3. Nhóm nguyên tố

Các nhóm A bao gồm các nguyên tố s và p.
Các nhóm B bao gồm các nguyên tố d và f.
II - Cấu tạo bảng tuần hoàn
II - Cấu tạo bảng tuần hoàn
3. Nhóm nguyên tố
Ví dụ: ở nhóm 7 có 2 nguyên tố 17Cl và 25Mn. Viết cấu hình e của 2 nguyên tố này, xác định số e hoá trị, số e ngoài cùng, là nguyên tố s, p, d hay f?

3. Nhóm nguyên tố
? Bảng so sánh giữa nhóm A và nhóm B
II - Cấu tạo bảng tuần hoàn
3. Nhóm nguyên tố
- Cấu hình e hoá trị của các nguyên tố d: (n-1)dxnsanpb
? x + a < 8: STT nhóm = x + a
? x + a = 8, 9, 10: STT nhóm = 8
? x + a + b > 10: STT nhóm = x + a + b - 10
II - Cấu tạo bảng tuần hoàn
3. Nhóm nguyên tố
Phiếu học tập số 2
Viết cấu hình e của các nguyên tố có Z = 24 và Z = 29, từ đó suy ra vị trí trong BTH.
Trả lời
Z = 24: [Ar] 3d54s1 ? chu kì 4, nhóm VIB.
Z = 29: [Ar] 3d104s1 ? chu kì 4, nhóm IB.

II - Cấu tạo bảng tuần hoàn
3. Nhóm nguyên tố
- Họ Lantan gồm 14 nguyên tố, từ Ce (Z = 58) đến Lu (Z = 71)
- Họ Actini gồm 14 nguyên tố, từ Th (Z = 90) đến Lr (Z = 103)
Hai họ nguyên tố này có tính chất hoá học rất giống với nguyên tố La (Z = 57) và Ac (Z = 89) tương ứng.
II - Cấu tạo bảng tuần hoàn
Củng cố và vận dụng
Phiếu học tập số 3
1. Cấu hình electron của nguyên tố X là 1s22s22p63s23p5, điền đầy đủ vào các khoảng trống sau:
a. Nguyên tố X thuộc chu kì .., phân nhóm .. nhóm ...
b. Nguyên tố X có kí hiệu..
2. Nguyên tố X có STT là 37. Vị trí của X trong BTH là:
A. X thuộc chu kì 3, nhóm IA.
B. X thuộc chu kì 4, nhóm IIA.
C. X thuộc chu kì 5, nhóm IA.
D. X thuộc chu kì 4, nhóm IIA.
Trả lời:
1. Cấu hình electron của nguyên tố X là 1s22s22p63s23p5
Nguyên tố X thuộc chu kì 3, phân nhóm chính nhóm VII.
Nguyên tố X có kí hiệu: Cl
2. Nguyên tố X có STT là 37. Vị trí của X trong BTH là:
C. X thuộc chu kì 5, nhóm IA

Củng cố và vận dụng
Xin chân thành cảm ơn!